ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀವು ಫೋಟೋದಲ್ಲಾದರೂ ನೋಡಿರುತ್ತೀರಿ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ 57 ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತರಾಗದವರೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾಕೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು? ಮೈಮೇಲೆ ಒಂದು ಎಳೆಯಷ್ಟು ಬಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಗ್ನವಾಗಿ ಯಾಕೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ? ಇದರ ಹಿಂದೆ 1000 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಅದ್ಭುತ ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆ ಇದೆ.
ಚಾವುಂಡರಾಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಶಪಥ
ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಥೆ. ತಲಕಾಡಿನ ಗಂಗರು ಕರುನಾಡನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ 4ನೇ ರಾಚಮಲ್ಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ರಾಜ, ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಸೇನಾಪತಿ ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು. ‘ಸಮರ ಪರಶುರಾಮ’, ‘ವೀರ ಮಾರ್ತಾಂಡ’ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಅವರ ತಾಯಿ ಕಾಳಲಾದೇವಿ ಕಟ್ಟಾ ಜೈನ ಭಕ್ತೆ. ಒಮ್ಮೆ ಜೈನ ಮುನಿಗಳು ಪೋದನಪುರದಲ್ಲಿ 525 ಬಿಲ್ಲು ಉದ್ದದ ಚಿನ್ನದ ಬಾಹುಬಲಿ ಮೂರ್ತಿ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದನ್ನು ನೋಡುವವರೆಗೆ ಅನ್ನ-ನೀರು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಾಯಿ ಶಪಥ ಮಾಡಿದರು. ಪೋದನಪುರ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಯಕ್ಷಿಯರು ಮತ್ತು ಬಾಣದ ಅದ್ಭುತ
ತಾಯಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಚಾವುಂಡರಾಯರು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಗುರು ಅಜಿತಸೇನ ಭಟ್ಟಾರಕರಿಗೆ ಜೈನ ಯಕ್ಷಿಯರಾದ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು “ಈ ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರತ್ನಮಯ ಬಾಹುಬಲಿ ಇದ್ದಾನೆ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚಿನ್ನದ ಬಾಣ ಬಿಡು” ಎಂದರು.
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚಾವುಂಡರಾಯರು ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಬಾಣ ತಗುಲಿದ ಕಲ್ಲು ಸೀಳಿ ಒಳಗಿಂದ ಬಾಹುಬಲಿಯ ಮುಖ ಕಾಣಿಸಿತು. ತಾಯಿಯ ಆಸೆ ಈಡೇರಿತು, ಅವರು ಉಪವಾಸ ಕೈಬಿಟ್ಟರು.
ಬಾಹುಬಲಿ ಯಾರು? ಭರತ-ಬಾಹುಬಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕಥೆ
ಜೈನ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭನಾಥರಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಭರತ, ಕಿರಿಯ ಮಗ ಬಾಹುಬಲಿ. ಭರತ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಲು ಹೊರಟಾಗ ಬಾಹುಬಲಿ ತಲೆಬಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ದೃಷ್ಟಿಯುದ್ಧ, ಜಲಯುದ್ಧ, ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಮೂರರಲ್ಲೂ ಬಾಹುಬಲಿ ಗೆದ್ದರು.
ಅಣ್ಣನನ್ನು ಎತ್ತಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವಾಗ ಬಾಹುಬಲಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು. ‘ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದೇನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಪಟ್ಟು, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ದಿಗಂಬರ (ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ಬಟ್ಟೆ) ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಕಾಲಿಗೆ ಹುತ್ತ ಬೆಳೆದು, ಮಾಧವಿ ಬಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಇದೇ ರೂಪವನ್ನು ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗ್ನತೆ ಅಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರ ಶೂನ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತ.
57 ಅಡಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ್ದು ಹೇಗೆ?
ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದೇ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಿ ಅರಿಷ್ಠನೇಮಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೆತ್ತುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಮೊದಲು ತಲೆ, ನಂತರ ಮುಖ, ಎದೆ, ಕೈಗಳು. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟು ತಪ್ಪಿದರೂ ಇಡೀ ಮೂರ್ತಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ 981ರ ಮಾರ್ಚ್ 13 ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಗುಳ್ಳಕಾಯಿ ಅಜ್ಜಿಯ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ
ಮೊದಲ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಚಾವುಂಡರಾಯರು ಸಾವಿರಾರು ಕೊಡ ಹಾಲು ಸುರಿದರೂ ಹಾಲು ಹೊಕ್ಕಳ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧೆ ಗುಳ್ಳಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ತಂದಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಲನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುರಿದಾಗ, ಆ ಹಾಲು ಇಡೀ 57 ಅಡಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತೊಳೆದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಜಲಪಾತದಂತೆ ಹರಿಯಿತು. ಅಹಂಕಾರ ಬಿಟ್ಟ ಚಾವುಂಡರಾಯರು ಶರಣಾದರು. ಆ ಅಜ್ಜಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಿನಿ ಯಕ್ಷಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯದ್ದು 2018ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನದ್ದು 2030ರಲ್ಲಿ.
ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ
ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುವವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಬರುವುದು ಉತ್ತಮ. ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಲು ಸುಮಾರು 614 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಜಾರುವುದರಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸುಸಜ್ಮಜಿತವಾದ ಮಠದ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಜೈನರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ದರಿಂದ ಮಾಂಸಾಹಾರ, ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
FAQ – ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಯ ಎತ್ತರ ಎಷ್ಟು?
57 ಅಡಿ (17.5 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದವರು ಯಾರು?
ಗಂಗರ ಸೇನಾಪತಿ ಚಾವುಂಡರಾಯರು ಕ್ರಿ.ಶ 981ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಕಾಳಲಾದೇವಿಯ ಆಸೆಯಂತೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.
ಮುಂದಿನ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ಯಾವಾಗ?
ಕೊನೆಯ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ 2018ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಮುಂದಿನದ್ದು 2030ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ
ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗಬೇಕು? ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 144 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಹಾಸನ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಲು 600 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಡೋಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 6 ರವರೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚಾವುಂಡರಾಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಬಸದಿ ಕೂಡ ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ತಾಣ. ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಗಂಗರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಅವರ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ನಿಂತಿದೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, Shravanabelagola Gommateshwara ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲ, ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಡಿದ ಈ ಸಾಧನೆ ಇಂದಿನ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೂ ಸವಾಲು. ನೀವು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಆ ಮಂದಹಾಸವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿ. ಈ ಇತಿಹಾಸ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ Share ಮಾಡಿ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ Wikipedia – Shravanabelagola ನೋಡಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ನಮ್ಮ ಮುಖಪುಟ ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ